خروج بی سابقه سرمایه از بازار سهام
در ماه های خرداد و تیر، بازار سرمایه ایران شاهد خروج کم سابقه ای از نقدینگی بود. طبق آمارهای رسمی، بیش از ۵۰ هزار میلیارد تومان سرمایه از بورس خارج شد. این عدد به هیچ وجه قابل تقلیل به یک نوسان طبیعی نیست، بلکه نشانه ای روشن از کاهش اعتماد سرمایه گذاران به آینده بازار سهام است. فضای سیاسی پرریسک، تداوم ابهامات اقتصادی و نبود برنامه شفاف برای حمایت از بازار، از جمله دلایلی هستند که منجر به این موج خروجی شده اند.
در چنین شرایطی، سرمایه گذاران خرد که معمولا ریسک پذیری کمتری دارند، جای خود را به بازیگران بزرگ و بازارسازها خواهند داد. نبود جریان ورودی پول تازه باعث شده تا عملا نقش سرمایه گذاران حقیقی در روند بازار کمرنگ شود و شاخص ها بیشتر تحت تاثیر تصمیمات حقوقی ها قرار گیرند.
سیاست پولی انبساطی در اوج نا اطمینانی
هم زمان با خروج سرمایه از بازار سهام، بانک مرکزی ایران از طریق عملیات بازار باز، حدود ۱۳.۱۹ هزار میلیارد تومان پول به سیستم بانکی تزریق کرده است. این اقدام در پاسخ به درخواست ۳۵۵ هزار میلیارد تومانی بانک ها صورت گرفت و تقریبا به طور کامل تامین شد. چنین حجمی از پول پاشی را باید نشانه ای جدی از بازگشت سیاست انبساطی دانست؛ سیاستی که اگرچه می تواند به کنترل اعتبارات بانکی کمک کند، اما در غیاب اصلاحات ساختاری، پیامدهای تورمی به دنبال خواهد داشت.
در شرایطی که کسری بودجه دولت هنوز به شکل پایداری مدیریت نشده و همچنان چشم انداز روشنی برای سیاست خارجی وجود ندارد، تزریق پول به بازار می تواند به جای تقویت تولید، نقدینگی را به سمت بازارهای غیرمولد و موازی سوق دهد.
حرکت نقدینگی به سمت بازار های جایگزین
با از بین رفتن جذابیت بورس، سرمایه ها ناگزیر به جست وجوی پناهگاه های امن تری خواهند پرداخت. بازار ارز و طلا از جمله مقصدهای سنتی برای حفظ ارزش پول در دوران بی ثباتی هستند. افزایش تقاضا برای این دارایی ها، می تواند موجب رشد دوباره نرخ دلار و قیمت سکه شود.
بازار رمزارزها نیز هرچند هنوز عمق قابل توجهی برای معاملات با ریال ندارد، اما به ویژه در میان نسل جوان تر و ریسک پذیرتر، جذابیت بالایی پیدا کرده است. حتی با وجود نوسانات جهانی، کریپتوها می توانند نقش روانی پررنگی در جابجایی انتظارات ایفا کنند. لازم به ذکر است که مشاهده لیست قیمت ارز دیجیتال در لحظه می تواند به سرمایه گذاران کمک کند تا تصمیمات دقیق تری برای ورود یا خروج از این بازار داشته باشند.
چرا بورس احیا نمی شود؟
اگرچه در ظاهر، سیاست های پولی فعلی از نوع انبساطی هستند، اما در عمل نمی توان انتظار داشت که این سیاست ها به بهبود بورس منجر شوند. بازدهی حقیقی سرمایه گذاری در سهام پایین است، سطح نااطمینانی در اقتصاد کلان بالاست، و از همه مهم تر، اعتماد عمومی نسبت به نهادهای اقتصادی و سیاست گذاران آسیب دیده است. این موارد موجب شده اند تا تزریق پول، به جای جان بخشی به بازار سرمایه، به نوعی سوخت برای تورم تبدیل شود.
بازار سهام زمانی احیا خواهد شد که سیاست گذار بتواند چشم انداز روشن و باثباتی از آینده اقتصاد ارائه دهد. در غیر این صورت، منابع نقدی همچنان در گردش میان بازارهای طلا، ارز، مسکن و رمزارز باقی خواهند ماند.
آینده در گرو رفتار سرمایه گذاران
در حال حاضر، رصد دقیق حرکت نقدینگی و شاخص های انتظارات تورمی اهمیت زیادی دارد. رفتار روانی سرمایه گذاران، عامل تعیین کننده ای در آینده بازارها خواهد بود. اگر دولت و بانک مرکزی موفق شوند با اقدامات شفاف و پایدار، فضای اعتماد را بازسازی کنند، امکان بازگشت تدریجی سرمایه ها به بورس وجود دارد. در غیر این صورت، باید منتظر رشد تقاضا در بازارهای موازی و تشدید روند تورمی بود.
