باتوجه به چالش های متعدد بخش کشاورزی و زنجیره تأمین مواد غذایی، بسیاری از متخصصان و حتی مسئولان دولتی کشورهای مختلف، به فکر استفاده از تازهترین راهکارها برای حل مشکلات کشاورزی هستند. یکی از فناوریهای مؤثر که ظرفیت بالایی برای ایجاد تغییرات مثبت در حوزه کشاورزی را دارد، فناوری بلاکچین است. در این مقاله قصد داریم علاوه بر آشنایی با این فناوری، کاربردهای متعدد بلاکچین در کشاورزی را بررسی کنیم. با ما همراه باشید.
بلاکچین چیست؟
بلاکچین، یک فناوری لجر گسترده امن، غیرمتمرکز و گسترده است که تراکنشها را از طریق رایانههای متعدد در یک شبکه پایاپای ثبت میکند. بلاک چین حاوی بلوک های دادهای است که با یکدیگر با استفاده از تکنیکهای رمزنگاری متصل شده و زنجیرهای خدشهناپذیر از رکوردها را ایجاد میکند. هر بلوک دارای هش رمزنگاری شده از بلوک قبلی است که باعث حفظ یکپارچگی و ترتیب زمانی دادهها میشود. اصلیترین ویژگیهای بلاکچین شامل غیرمتمرکز بودن، شفافیت، امنیت، نفوذناپذیری و کارایی بسیار زیاد است.
بلاکچین در کشاورزی
حدود %۳۰ از مردم در سراسر جهان در بخش کشاورزی مشغول به کار هستند و تولید جهانی محصولات کشاورزی بالغ بر ۵۰۸۴۸۰۰ میلیون دلار است که موید سهم %۶.۴ کشاورزی از کل اقتصاد جهان است. اما این صنعت با چالشهای زیادی در زمینه عدم استفاده از فناوریهای جدید مواجه است.
یک محصول پس از برداشت از زمین، وارد سطوح متفاوتی از زنجیره تأمین شده تا به مصرفکننده نهایی برسد. ایجاد اعتماد، شفافیت و کارایی از مزرعه تا مصرفکننده، یکی از اصلیترین چالشهای این بخش محسوب میشود. استفاده از فناوریهای نوین در این بخش چندان مورد توجه قرار نگرفته است، اما فناوری بلاکچین میتواند به مقابله با مشکلات متعدد در حوزه کشاورزی کمک کند. این فناوری تغییرات بزرگی را در بسیاری از صنایع مانند خردهفروشی، خودرو و حوزه سلامت پدید آورده است.
مزایای بلاکچین در کشاورزی
مهمترین مزایای فناوری بلاکچین در صنعت کشاورزی عبارتاند از:
قابلیت رهگیری و شفافیت
شاید بتوان گفت بزرگترین و مهمترین مزیت فناوری بلاکچین در بخش کشاورزی، قابلیت رهگیری عرضه مواد غذایی است. بلاکچین میتواند اطلاعات دقیقی را درباره منشأ مواد غذایی ارائه کرده و مصرفکنندگان کاملاً از محل کشت محصولات و چگونگی عرضه آگاهی دارند.
بلاکچین یک لجر دیجیتال است که سوابق را بهصورت غیرقابل اصلاح ثبت میکند. هر مرحله از مسیر کشت و تولید محصولات کشاورزی از مزرعه تا بازار، در این لجر ثبت میشود. با این فناوری، امکان ردیابی محل و چگونگی پرورش هر محصول غذایی مهیا میشود. علاوه براین، فرصت رهگیری محصولات نیز بهسادگی فراهم میشود.
بهبود کنترل کیفیت و امنیت غذایی
ارزیابی دادهها و تجزیهوتحلیل اطلاعات باعث ارتقای جنبههای مختلف یک صنعت میشوند و صنعت کشاورزی نیز از این قاعده تبعیت میکند. هنگام استفاده از بلاکچین در کشاورزی، کشاورزان از حسگرها برای سنجش شرایط رشد محصولات خود بهره میبرند. این اطلاعات شامل دما، میزان رطوبت و سلامت خاک است. کلیه این دادهها در بلاکچین بهمنظور ایجاد تصویری کامل از وضعیت محصولات با گذشت زمان، ثبت میشوند.
در زمان برداشت محصول، کشاورزان میتوانند از اطلاعات جمع شده برای مشاهده شرایطی که بر محصولات آنها تأثیر گذاشتهاند، استفاده کنند. همچنین امکان بهرهگیری از این دادهها برای اصلاح شرایط کشت و پرورش محصول در آینده وجود دارد.
ثبات زیستمحیطی از طریق بلاکچین
مزیت دیگر استفاده از بلاکچین در کشاورزی، توانایی آن در پایش و راستیآزمایی شیوههای کشاورزی پایدار است. هنگام جمعآوری دادهها، اثرات زیستمحیطی عملیات کشاورزی پایش میشوند. به طور مثال، مواردی مانند استفاده از مواد شیمیایی پرخطر، مصرف آب و انرژی، کشت تناوبی و بسیاری از جزئیات دیگر بررسی میشوند.
باتوجهبه ثبت کلیه دادهها در بلاکچین، امکان دسترسی به آنها برای مصرفکنندگان و ذینفعان دیگر وجود دارد. علاوه براین، امکان کدنویسی رویکردهای پایدار در قراردادهای هوشمند وجود دارد. این قراردادها در بلاکچین کدنویسی شده و به طور خودکار در صورت برقراری شرایط، اجرا میشوند. برخی از راههای دستیابی به پایداری زیستمحیطی از طریق بلاکچین، در جدول زیر ارائه شدهاند.
|
کاهش ضایعات فناوری بلاکچین میتواند با ارتقای قابلیت ردیابی و شفافیت زنجیره تأمین، باعث کاهش معنادار تولید ضایعات کشاورزی شود. این فناوری امکان پایش بلادرنگ محصولات غذایی در تمامی مراحل از کشت تا مصرف را مهیا کرده و فرصت واکنش سریعتر به مسائل احتمالی و در نهایت حداقل شدن ضایعات را فراهم میکند. |
|
بهینهسازی استفاده از منابع بلاکچین باعث ردیابی دقیق استفاده از منابع مانند آب، کود و انرژی شده و موجب استفاده بهینه و کاهش مصرف بیش از حد میشود. این فناوری از مدیریت پایدار منابع با عرضه دادههای شفاف و خدشهناپذیر از الگوهای مصرف منابع پشتیبانی میکند. |
|
گسترش روشهای کشاورزی مسئولانه بلاکچین از طریق قرارداد هوشمند، کشاورزان را ترغیب به استفاده از شیوههای پایدار منطبق با محیطزیست میکند و امکان خودکارسازی جوایز یا یارانهها در ازای تبعیت از پروتکلهای دوستدار محیطزیست وجود دارد. |
|
ارتقای تنوع زیستی بلاکچین میتواند از تنوع زیستی با مستندسازی و حفظ انواع گونههای گیاهی و اطلاعات ژنتیک آنها، پشتیبانی کند. همچنین این فناوری باعث تسهیل تبادل اطلاعات بین کشاورزان، محققان و حامیان محیطزیست شده و موجب گسترش کاشت محصولات متنوع میشود. |
|
انتشار کربن و ردیابی آن بلاکچین میتواند اطلاعات شفاف و دقیقی از میزان انتشار آلایندهها از جمله کربندیاکسید و سایر اثرات زیستمحیطی فعالیتهای کشاورزی را ارائه کرده و موجب تسهیل پیادهسازی سیستمهای کاهنده آلایندههای زیستمحیطی شود. |
کارایی و پرداخت منصفانه برای کشاورزان
در نهایت، بلاکچین در کشاورزی، موجب پردازش یکپارچه سوابق دیجیتال و قراردادهای هوشمند میشود. این عامل باعث کاهش نیاز به واسطهها و کنترل بهتر کشاورزان در قیمتگذاری و توزیع محصولات میشود. علاوه براین، بلاکچین به پرداختهای منصفانه در زمان مناسب با امکان دریافت خودکار پرداختها در زمان عرضه محصول کمک میکند.
| کارکرد بلاکچین | جزئیات |
| تراکنشهای شفاف | بلاکچین لجر شفاف و اصلاحناپذیری از تراکنشها را ارائه کرده و کشاورزان میتوانند مسیر تولید محصول را از طریق زنجیره تأمین دنبال کنند. شفافیت موجب میشود تا پرداختهای عادلانهای به کشاورزان انجام شده و تولید آنها بر اساس اطلاعات دقیق و قابل راستیآزمایی باشد. |
| قراردادهای هوشمند برای پرداختهای خودکار | قراردادهای هوشمند در بلاکچین، قابلیت خودکارسازی فرایندهای پرداخت را دارند. این قراردادها به طور خودکار در زمان برآوردهشدن شرایط معین، اجرا میشوند و پرداختهای دقیق و بهموقع برای کشاورزان بدون نیاز به واسطه انجام میشود. |
| امکان کنترل قیمت توسط کشاورزان | کشاورزان با بلاکچین، کنترل بهتری نسبت به قیمتگذاری تولید خود با یک پلتفرم غیرمتمرکز داشته و امکان تعامل مستقیم با خریداران و مذاکره درباره قیمت را بدون واسطه دارند. |
| بهبود قدرت چانهزنی | شفافیت و قابلیت رهگیری بلاکچین، اطلاعات ارزشمندی را به کشاورزان درباره تقاضای بازار و روند قیمت ارائه کرده و باعث افزایش قدرت چانهزنی آنها طی مذاکره برای قیمت میشود. |
| کاهش هزینههای عملیاتی | بلاکچین باعث کاهش اتکا به واسطهها و یکپارچهسازی فرایندهای زنجیره تأمین شده و منجر به کاهش هزینههای عملیاتی و افزایش حاشیه سود کشاورزان میگردد. |
| دسترسی به بازار جهانی | بلاکچین فرصت بزرگی برای کشاورزان برای دسترسی به بازارهای جهانی با ارائه یک پلتفرم امن و کارآمد برای تراکنشها و معاملات بینالمللی است. |
آینده بلاکچین در کشاورزی
هر چند پیشبینی آینده دشوار است، اما میتوان چشمانداز روشی را برای استفاده از بلاکچین در کشاورزی در حوزههای زیر متصور بود:
تحلیل پیشگویانه
ترکیب بلاکچین با سایر فناوریهای برتر مانند هوش مصنوعی (AI) و اینترنت اشیا (IoT) باعث تسهیل تحلیل پیشگویانه میشود. این ادغام قابلیت جمعآوری، راستیآزمایی و تحلیل حجم انبوهی از دادههای مرتبط با بازده محصولات، الگوهای آب و هوایی و روندهای بازار را مهیا میکند. اطلاعات به دست آمده به کشاورزان در پیشبینی شرایط آینده و تصمیمگیری آگاهانه برای بهینهسازی روشهای کشاورزی کمک میکنند.
توکنیزه کردن داراییها
توکنیزه کردن شامل عرضه توکنها به نمایندگی از داراییهای واقعی مانند محصولات، دام یا زمین در بلاکچین است. امکان خرید، فروش یا معامله این توکنها وجود داشته و کشاورزان میتوانند سرمایه خود را با فروش توکنهای خود، افزایش دهند. این راهکار نوآورانه برای کشاورزان بسیار مناسب بوده و آنها میتوانند بدون از دست دادن مالکیت داراییهای خود، سرمایه لازم را با عرضه این توکنها کسب کنند.
قراردادهای هوشمند برای رویکردهای پایدار
امکان برنامهنویسی قراردادهای هوشمند در بلاکچین برای اجرای خودکار در صورت تأیید روشهای پایدار وجود دارد. این قراردادها، امکان خودکارسازی پاداشها یا یارانهها، حمایت کشاورزان نسبت به استفاده از روشهای کشاورزی پایدار و منطبق با محیطزیست و گسترش کشاورزی مسئولانه را دارند.
استفاده از ابزارهای جدید در کنار بلاکچین
قابلیت استفاده از بلاکچین با ابزارهای جدید مانند پهپادها، حسگرها و دستگاههای خودکار، باعث تحولی بزرگ در اکوسیستمهای کشاورزی میشود. پهپادها و حسگرها میتوانند اطلاعات لحظه ای از وضعیت خاک، شرایط محصول و عوامل زیستمحیطی را جمعآوری کرده و از طرفی، بلاکچین باعث تضمین امنیت و شفافیت این دادهها میشود. همچنین دستگاههای خودکار از این دادهها برای اجرای عملیات دقیق کشاورزی بهره برده و موجب ارتقای کارایی و بهرهوری فعالیتهای کشاورزی میگردد.
کلام آخر؛ قابلیت بلاکچین در کشاورزی
استفاده از فناوری بلاکچین در کشاورزی، ظرفیت بزرگی برای ایجاد یک سیستم غذایی پایدار، کارآمد و شفاف دارد. با غلبه بر چالشهایی مانند عدمپذیرش فناوریهای جدید توسط کشاورزان و سایر عوامل، تدوین دقیق راهبردها و حل نگرانیهای امنیتی و مقیاسپذیری، ذینفعان در بخش کشاورزی میتوانند از مزایای تحولآفرین بلاکچین بهره ببرند. این فناوری نوآورانه مسیر مطلوبی را برای ارتقای عملکرد مالی و کارایی عملیاتی فعالیتهای کشاورزی و همچنین گسترش اعتماد بیشتر در بین مصرفکنندگان با تضمین اصالت و امنیت محصولات غذایی ایجاد میکند.
باتوجهبه تقاضای آینده به محصولات کشاورزی و مواد غذایی، بهرهگیری از توان فناوری بلاکچین، اهمیت زیادی برای زنجیره تأمین کشاورزی بهمنظور برآورده کردن تقاضای جمعیت در حال رشد در سراسر جهان دارد. علاوه براین، استفاده از فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و اینترنت اشیا در کنار بلاکچین موجب ارتقای هر چه بیشتر عملیات کشاورزی میشود.
