تصور کنید یک رویداد سیاسی یا حادثه طبیعی باعث سقوط ناگهانی جفتارزی شود که شما در آن سرمایه گذاری کردهاید. اینگونه اتفاقات بارها در بازارهای پرنوسان از جمله بازار فارکس مشاهده شده است، بهنحویکه رویدادهای جهانی در یک چشم برهمزدن، تأثیر معناداری بر نرخ ارزهای خارجی گذاشتهاند. ازاینرو، سرمایهگذاران و تریدرها به دنبال کاهش هر چه بیشتر ریسک معاملات در بازارهای مالی از جمله فارکس هستند. در این مقاله، شما با مدیریت ریسک در فارکس و بهترین استراتژیها برای کنترل ریسکهای ذاتی و احتمالی این بازار آشنا میشوید. با ما همراه باشید.
آشنایی با ریسکهای بازار فارکس
بازار فارکس، یکی از بزرگترین بازارهای مالی در جهان با حجم تراکنش روزانه بالغ بر ۷.۵ تریلیون دلار است. با وجود این حجم از معاملات، بانک ها، مؤسسات مالی و تریدرها میتوانند به سودی بزرگ یا زیانی شدید دست پیدا کنند. ریسک معاملات در فارکس به معنای ریسک احتمالی متحمل شدن زیان در تریدهای این بازار است. مهمترین ریسکهای معاملات در فارکس عبارتاند از:
ریسک بازار
این ریسک به معنای عملکرد متفاوت بازار نسبت به انتظارات شما بوده و رایجترین ریسک در معاملات شناخته میشود. ریسک بازار عموماً شامل ریسکهای سیستماتیک مانند تأثیر رویدادهای ژئوپلیتیک، نرخ بهره و وضعیت اقتصادی کشورها است. بخش بزرگی از ریسک بازار ناشی از تغییرات قیمت بازار است. این تغییرات قیمت با نام نوسان قیمت شناخته میشوند. نوسان ذاتاً ریسک محسوب نمیشود، زیرا تریدرها میتوانند از آن برای یافتن فرصتهای معاملاتی و کسب سود در فارکس استفاده کند. اما با حرکت سریع و قابلتوجه بازارها، ریسک تریدها نیز افزایش مییابد.
یکی دیگر از ریسکهای بازار، مسئله نقدینگی است. نقدینگی به معنای میزان سهولت در خرید یا فروش یک دارایی است. ریسک نقدینگی هنگامی رخ میدهد که تریدرها و معاملهگران به تعداد کافی برای معامله در بازار وجود نداشته باشند و امکان خروج از ترید، بهسادگی میسر نباشد. به طور مثال برخی از جفتارزهای بازار فارکس مانند جفتارزهای اگزوتیک، به دلیل وجود تریدرهای کمتری که در مقایسه با جفتارزهای اصلی دارند، ریسک معامله و نقدینگی بیشتری خواهند داشت.
ریسک نرخ بهره نیز یکی دیگر از ریسکهای بازار فارکس محسوب میشود. ریسک نرخ بهره هنگامی رخ میدهد که بانک مرکزی یک کشور تغییرات سیاستهای پولی آن کشور را اعلام میکند. این نوع ریسک بیشتر در داراییهای با درآمد ثابت مانند اوراققرضه مشاهده میشود، اما به دلیل تأثیر این شاخص بر اقتصاد یک کشور، اثر آن بر قیمت ارز نیز مشهود است.
ریسک اهرم در فارکس
اهرم ابزاری است که توسط بروکرها به تریدرها ارائه شده تا پوزیشنهای بزرگتری را در بازار فارکس با سرمایه کمتر باز کنند. تریدرها با اهرم میتوانند با استفاده از سرمایه قرض گرفته شده از بروکر که با نام مارجین شناخته میشود، به سود بیشتری از معاملات دست پیدا کنند.
هر چند اهرم میتواند سود بالایی را نصیب تریدرها کند، اما در صورت حرکت قیمت یک جفت ارز بر خلاف پیشبینی معاملهگران، آنها با زیانهای بزرگی مواجه میشوند. باتوجهبه نوسان شدید قیمت ارزها در بازار فارکس، ریسک زیان تریدرها بیشتر میشود. همچنین اهرم میتواند باعث تصمیمگیری احساسی شود. زیانهای شدید ناشی از اهرم سنگین باعث ترس و نگرانی شده و منجر به تصمیمات شتابزده و غیرمنطقی میشود. معاملهگران باید استراتژیهای مدیریت ریسک را برای کاهش تأثیر اهرم بالا اعمال کرده و از سرمایه خود محافظت کنند.
ریسکهای عملیاتی
ریسک عملیاتی در فارکس شامل زیانها یا خرابیهای ناشی از اختلال در عملکرد پلتفرم بروکرها، خطاهای انسانی توسط تریدرها و یا کارشناسان فنی بروکرها، رخنههای امنیتی و حملات سایبری و ریسک واسطهها است. تریدرها و بروکرها برای کاهش ریسکهای عملیاتی در معاملات فارکس، باید در یک فناوری مطمئن سرمایه گذاری کرده، معیارهای امنیتی را بهدقت اجرا کرده و استراتژی مؤثر مدیریت ریسک را اجرا کنند.
راههای مدیریت ریسک در فارکس
ممکن است طراحی یک برنامه مدیریت ریسک معاملاتی، پیچیده به نظر برسد. اما با رعایت نکات و روشهایی که در این بخش مطرح میشوند، میتوانید یک استراتژی معاملاتی بر اساس نیازهای خود، طراحی کنید. 
ریسکپذیری خود را تعیین کنید
غالباً متخصصان و مدرسان تریدینگ توصیه میکنند که در هر معامله، %۱ تا %۵ از کل سرمایه موجود در حساب، در نظر گرفته شود. اما در عمل، شما باید درباره میزان سرمایهای که میتوانید در هر معامله اختصاص دهید، تصمیم بگیرید. هنگامی که به سیستم بروکر و شیوه انجام معاملات در فارکس آشنا شدید، احتمالاً به دنبال افزایش درصد تخصیص سرمایه در معاملات خود هستید، اما مراقب باشید که این درصد از حد مشخصی بیشتر نشود.
به طور مثال، اگر یک بار در روز معامله میکنید و به طور متوسط، %۱۰ از سرمایه حسابتان را به هر ترید اختصاص میدهید، از نظر تئوریک، طی ده معامله و مواجهه با زیان، کل سرمایه حساب خود را از دست میدهید. از طرفی، اگر صرفاً ۲% از سرمایه را در هر ترید لحاظ کنید، امکان زیان در ۵۰ معامله متوالی را دارید.
اندازه هر پوزیشن را بهدرستی مشخص کنید
پس از این که میزان ریسکپذیری خود را در ازای هر ترید تعیین کردید، باید برای تعیین اندازه پوزیشنهای خودتان، برنامهریزی کنید. اگر قصد تخصیص ۱۰۰ دلار در هر ترید را دارید، در این صورت ترید با لات استاندارد EUR/USD (100,000 واحد) ایده مطلوبی به نظر نمی رسد.
یکی از سادهترین راهها برای اطمینان از میزان پولی که شما میتوانید به ترید اختصاص دهید، تنظیم اندازه پوزیشن است. به طور مثال، لات استاندارد در معامله یک ارز خارجی، ۱۰۰,۰۰۰ واحد است. در جفت ارز EUR/USD، این لات معادل ۱۰ دلار در هر پیپ است. از طرفی، مینی لات ۱۰,۰۰۰ واحد است. به شکل زیر توجه کنید.
زمانبندی مطلوب خود را تعیین کنید
شما باید زمانبندی موردنظر خود را برای استفاده از فرصتهای معاملات در فارکس مشخص کنید. بسیاری از بازارها از جمله بازار فارکس طی ۲۴ ساعت شبانهروز (۵ روز در هفته) فعال هستند، بنابراین شما باید میزان زمانی را که قصد دارید به تریدها در هر روز اختصاص دهید، مشخص کنید. این عامل به شما برای داشتن ذهنیت صحیح در معاملات کمک میکند. بیدار شدن از خواب در ساعت ۳ صبح برای باز کردن پوزیشن معاملاتی، لزوما به معنای بهترین تصمیم و موفقیت در فارکس نیست.
سفارشهای خروج از ترید (Exit orders)، ابزاری مفید برای مدیریت ریسک در فارکس در مواقعی که شما امکان پایش کامل بازار را ندارید، محسوب میشوند. برخی از تریدرها از زنگ هشدار برای اطلاعرسانی درباره زمان نزدیکی پوزیشنهای آنها به بیشترین زیان یا هدف سود استفاده میکنند.
مراقب گپهای آخر هفته باشید
گپها پدیده رایجی در فارکس نیستند، اما امکان وقوع آنها تحت شرایطی وجود دارد. برخی از تریدرهای تازهکار از احتمال وقوع و بزرگی یک گچ متعجب میشوند، اما ازآنجاییکه نقدینگی در فارکس به کمترین میزان خود در روزهای آخر هفته میرسد، ریسک ایجاد گپ و متحمل شدن زیان بیش از حد مجاز، بهشدت افزایش مییابد.
برخی از تریدرها به دنبال کسب سود پس از مشاهده گپ در روزهای آخر هفته هستند. اما احتمال متحمل شدن زیان در این معاملات، بهمراتب بیشتر از امکان کسب سود است. فارکس یک بازار OTC غیرمتمرکز (خارج از بازار) است و هیچ ساعات معاملاتی مشخصی نداشته و از طرفی، بخش عمده نقدینگی این بازار توسط مؤسسات مالی و بانکهای بزرگ تأمین میشود. در نتیجه، ممکن است برخی از معاملات در بازار بینبانکی در روزهای آخر هفته انجام شوند، اما تریدرها هیچ نقشی در این معاملات ندارند.
باتوجهبه فعالیت محدود تأمینکنندگان نقدینگی، بروکرها با مشکلات زیادی برای اجرای معاملات کاربران مواجه شده و از طرفی، نبود مشارکتکنندگان (طرف مقابل) با فعال نبودن تأمینکنندگان نقدینگی، موجب ناتوانی یک بروکر برای مدیریت مؤثر ریسک میشود. مطابق تصویر زیر، ممکن است گپها بسیار بزرگ بوده و حتی از حد ضرر نیز عبور کند (اگر در محدوده گپ قرار گرفته باشد). برای اجتناب از این حالت، ترید خود را پیش از رسیدن به روزهای آخر هفته حتی در صورت استفاده از تکنیک ترید با گپ، ببندید.
اخبار را دنبال کنید
رویدادهای خبری نیز میتوانند تأثیر قابلتوجهی در بازارهای فارکس داشته باشند. برخی از اخبار مانند گزارش اشتغال، نرخ تورم یا اطلاعیهها و تصمیمات بانک مرکزی، نقش مهمی در حرکات بزرگ بازارهای مالی از جمله فارکس دارند. حتی برخی از اخبار میتوانند باعث گپ شدید در بازارهای مالی شود.
توجه به زمان انتشار اخبار و حتی بستن معامله پیش از یک رویداد بزرگ خبری ضروری است، زیرا این خبر میتواند بر خلاف تحلیل تریدرها عمل کرده و باعث فعال شدن حد ضرر آنها شود. راهکار مناسب، باز کردن پوزیشن پس از رویدادهای خبری و سپس معامله بر اساس تأثیر احتمالی آن خبر بر روند قیمت یک جفت ارز در فارکس است.
به طور مثال تغییرات اشتغال بخش غیرکشاورزی، GDP یا دادههای تورم، اثر تعیینکنندهای در بازار فارکس دارند. نرخ اشتغال پایین نشاندهنده یک اقتصاد پرقدرت است، بنابراین بسیاری از تریدرها رشد ارز ملی آن را دارند. از طرفی، کاهش نرخ بهره به معنای جذابیت کمتر ارز آن کشور است و احتمالاً ارزش آن در مقایسه با سایر ارزهای جهان کاهش مییابد.
بخش محدودی از پول خود را به ترید اختصاص دهید
یکی از قواعد اصلی مدیریت ریسک در فارکس، اختصاص بخش محدودی از سرمایه به ترید است. هر چند ممکن است این قاعده، ساده و ابتدایی به نظر برسد، اما بسیاری از تریدرها این قاعده را لحاظ نکرده و با متحمل شدن زیان در یک یا چند معامله، بخش بزرگی از سرمایه خود را از دست میدهند. بازار فارکس بهشدت پیشبینیناپذیر است، در نتیجه تریدرهایی که ریسک زیادی را متحمل میشوند، با آسیبهای مالی سنگینی مواجه میشوند.
از طرفی، جبران زیان سرمایه در فارکس بسیار دشوار است و احتمالا تریدرها مجبور میشوند تا درصد بیشتری از سرمایه قبلی را به حساب خود برای پوشش زیان تریدهای گذشته، اختصاص دهند. فرض کنید سرمایه حساب شما ۵۰۰۰ هزار دلار بوده و ۱۰۰۰ دلار را از دست میدهید. در واقع ۲۰% ضرر کردهاید. اگر بخواهید این زیان را جبران کنید، باید به سود ۲۵% از سرمایه باقیمانده در حساب خود (۴۰۰۰ دلار) دست پیدا کنید.
برنامهریزی معاملاتی را فراموش نکنید
برنامه معاملاتی در فارکس، نقشهای از فعالیتهای تریدر شامل زمان و نحوه معاملات و هر آنچه قبل و پس از ترید انجام شده است. در برنامه معاملاتی، همه چیز با بیشترین جزئیات ممکن نوشته میشود. برنامه معاملاتی باعث منظم شدن ذهنیت تریدرها میشود. برای نوشتن برنامه معاملاتی، ابتدا استراتژی معاملاتی خود را تعیین کنید. سپس تایم فریم زمانی و بروکر موردنظر خود را مشخص کنید. در نهایت، قوانین حد سود و حد ضرر و نحوه ورود و خروج از معاملات را بهدقت تشریح کنید.
کلام پایانی
مدیریت ریسک شبیه کلیه جنبههای تریدینگ، بهترین عملکرد را بر اساس اولویتهای تریدرها دارد. برخی از تریدرها میتوانند ریسک بیشتری را در مقایسه با دیگران تحمل کنند. از طرفی، تعداد دیگری از معاملهگران معاملات بیشتری را در طول روز انجام میدهند. اگر بهتازگی وارد بازار فارکس شدهاید، بهترین نکته برای مدیریت ریسک در فارکس، شروع محافظهکارانه در این بازار است. توصیه میکنیم پیش از شروع معامله از حسابهای معاملاتی دمو استفاده کرده و استراتژیهای گوناگون را ارزیابی کنید.
