بر اساس گزارش رسمی ولت ایران، بیش از ۹۵ درصد از فعالیت های استخراج رمزارز در کشور بدون مجوز قانونی انجام می شود. این آمار نشان می دهد بخش عمده ای از مزارع ماینینگ فعال در ایران به صورت غیررسمی و خارج از نظارت دولت فعالیت می کنند. طبق برآوردها، حدود ۴۲۷ هزار دستگاه ماینر در سراسر کشور روشن هستند که بسیاری از آن ها از برق یارانه ای استفاده می کنند و به شبکه رسمی انرژی متصل نیستند.
بر اساس داده های لیست قیمت ارز دیجیتال و روند رشد بازار، افزایش تمایل کاربران ایرانی به استخراج رمزارز در سال های اخیر باعث شده این فعالیت ها با سرعتی بالا گسترش یابد.
فشار سنگین مزارع غیرمجاز بر شبکه برق کشور
به گفته مقام های وزارت نیرو، مصرف روزانه برق ناشی از فعالیت مزارع استخراج رمزارز در ایران بیش از ۱,۴۰۰ مگاوات برآورد می شود. این مقدار برق معادل مصرف چند شهر صنعتی بزرگ است. چنین سطحی از مصرف در زمانی که کشور با محدودیتهای تأمین انرژی روبهروست، فشار زیادی بر شبکه برق وارد میکند.
مقامات هشدار دادهاند که ادامه این روند میتواند منجر به خاموشیهای گسترده و کاهش پایداری شبکه در زمان اوج مصرف شود. در سالهای گذشته نیز بارها اعلام شد که بخشی از قطعیهای تابستانی برق به دلیل فعالیت مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز بوده است.
عملیات گسترده برای شناسایی و تعطیلی مراکز غیرقانونی
در پی افزایش نگرانی ها، دولت ایران عملیات سراسری برای شناسایی و پلمب مزارع غیرقانونی را آغاز کرده است. بر اساس گزارش ها، تاکنون صدها مرکز استخراج رمزارز در استان های مختلف شناسایی و تعطیل شده اند.
تنها در استان تهران بیش از ۱۰۰ مرکز ماینینگ غیرمجاز کشف و جمع آوری شده است. دستگاه های مصادرهشده معمولاً به صورت قاچاق وارد کشور می شوند و مصرف برق بالایی دارند. با وجود این برخوردها، کارشناسان معتقدند تعداد واقعی مراکز غیرمجاز بسیار بیشتر از آمار رسمی است.
استخراج قانونی از سال ۲۰۱۹، اما با چالش های زیاد
ایران از سال ۲۰۱۹ استخراج قانونی رمزارز را به رسمیت شناخته است. فعالان این حوزه می توانند با دریافت مجوز رسمی و پرداخت تعرفه برق مخصوص فعالیت خود را ادامه دهند. با این حال، به دلیل قیمت پایین انرژی در کشور و هزینه های بالای دریافت مجوز، بسیاری ترجیح می دهند به شکل غیررسمی فعالیت کنند.
در نتیجه، مزارع ماینینگ غیرمجاز در نقاط مختلف کشور از جمله مناطق صنعتی، روستاها و حتی ساختمان های مسکونی ایجاد شده اند. این موضوع کار شناسایی آن ها را برای وزارت نیرو دشوار کرده است.
پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی استخراج غیرمجاز
فعالیت غیرمجاز مزارع ماینینگ نه تنها باعث فشار بر شبکه برق می شود، بلکه تأثیر مستقیم بر هزینه های دولت و مصرف انرژی دارد. استفاده از برق یارانه ای برای استخراج رمزارز، موجب هدررفت منابع ملی و افزایش هزینه های تولید انرژی می شود.
از سوی دیگر، این فعالیت ها می توانند باعث افزایش آلودگی محیط زیست شوند، زیرا بخش زیادی از انرژی مصرفی کشور از سوخت های فسیلی تأمین می شود. افزایش مصرف برق به معنای افزایش مصرف گاز و سوخت نیروگاه هاست که اثر منفی بر محیط زیست دارد.
دیدگاه کارشناسان درباره آینده ماینینگ در ایران
کارشناسان حوزه انرژی و رمزارز معتقدند که اگر سیاست های نظارتی دقیق تر و تعرفه های منطقی برای استخراج قانونی تعیین شود، می توان این فعالیت را به منبع درآمدی پایدار برای کشور تبدیل کرد. ایران با دارا بودن ظرفیت بالای تولید انرژی می تواند در صورت مدیریت صحیح، به یکی از قطب های قانونی استخراج رمزارز در منطقه تبدیل شود.
با این حال، ادامه فعالیت های غیرمجاز باعث بی ثباتی در شبکه برق و افزایش هزینه های عمومی خواهد شد. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان پیشنهاد می کنند دولت علاوه بر برخورد با مراکز غیرمجاز، مشوق هایی برای فعالیت قانونی در نظر بگیرد تا مسیر استخراج شفاف تر و قابل کنترل تر شود.
جمع بندی
آمار ولت ایران درباره ۹۵ درصدی بودن استخراج غیرمجاز رمزارز در کشور، زنگ خطری جدی برای اقتصاد و شبکه انرژی محسوب می شود. هرچند سود حاصل از ماینینگ می تواند برای برخی افراد جذاب باشد، اما فشار بر شبکه برق، افزایش هزینه های دولت و تهدید پایداری انرژی پیامدهای نگرانکننده ای هستند که نمی توان آن ها را نادیده گرفت.
راهکار نهایی در این زمینه، حرکت به سمت شفافیت، مجوزدهی هوشمند، و توسعه زیرساخت های قانونی برای استخراج رمزارز است تا کشور بتواند از این فناوری به شکلی پایدار و سازنده بهره مند شود.
