پامپ و دامپ (Pump & Dump)، یکی از شیوههای رایج کلاهبرداری در فضای رمزارزها بوده که باید از آن به عنوان یک ترفند فریب خطرناک برای سرمایهگذاران ناآگاه یاد کرد. تمام تمرکز پامپ و دامپ در ارز دیجیتال بر دستکاری مصنوعی قیمت دارایی دیجیتال بوده و میتواند موجب ورود ضرر قابل توجه به تریدرهایی شود که در دام چنین طرحی افتادهاند. در حال حاضر، شبکههای اجتماعی بستر مساعدی را برای اجرای طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال ایجاد کردهاند و به همین علت باید با آگاهی در مسیر ترید گام برداشت.
اهمیت آشنایی با طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال موجب شد تا این مطلب به بررسی جامع این موضوع اختصاص پیدا کند تا سرمایه تریدرهای ایرانی نیز از تهدیدات این طرح رایج کلاهبرداری در فضای کریپتو در امان بماند؛ تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
هدف طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال
پامپ و دامپ در ارز دیجیتال به یک ترفند کلاهبرداری سازمانیافته اطلاق میشود که در این طرح، افرادی با هدف دستکاری در قیمت یک ارز دیجیتال معین، در قدم اول قیمت آن را به شکل مصنوعی و غیرواقعی بالا میبرند (پامپ) و سپس با فروش گسترده این رمزارز در اوج قیمتی، موجب سقوط شدید قیمتی آن میشوند (دامپ). به گزارش صرافی گرینموج، طرح پامپ و دامپ بر دو اصل کلیدی بنا شده است:
- پامپ و افزایش مصنوعی قیمت رمزارز: کلاهبرداران در این مرحله، با کمک انتشار شایعات، تبلیغات گسترده با کمک اینفلوئنسرها و هماهنگی در گروههای مختلف در شبکههای اجتماعی، یک هیجان کاذب و ساختگی حول رمزارز معینی ایجاد میکنند و هدف اصلی آنها ایجاد حس فومو (FOMO) و ترس از دست دادن فرصت برای کسب سود در میان تریدرهاست. در نتیجه این مرحله، رمزارز با افزایش تقاضا در خرید مواجه شده و قیمت آن به شکل غیرواقعی بالا میرود.
- دامپ و سقوط شدید قیمتی: پس از آن که قیمت به سطح مطلوبی رسید، طراحان این طرح، به شکل ناگهانی نسبت به فروش گسترده داراییهای خود اقدام میکنند. این فروش ناگهانی و حجیم موجب ریزش شدید قیمت رمزارز شده و زیان سنگینی را به سایر تریدرهایی که فریفته رشد قیمتی مصنوعی این ارز دیجیتال شده بودند، وارد میکند.
جالب است بدانید که طرح پامپ و دامپ فقط به بازار رمزارزها اختصاص نداشته و این مسئله در بازارهای مالی سنتی سهام نیز رایج است؛ به عنوان مثال در دهههای گذشته، کارگزارانی مثل استراتون اوکمونت به رهبری جردن بلفورت با استفاده از تبلیغات فریبنده، قیمت سهام بیارزش را بالا برده و سپس با فروش گسترده آن، سایر سرمایهگذاران را در ضرر رها میکردند!
ویژگیهای کلیدی طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال
طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال عموماً از الگوی مشخصی استفاده میکند که شناسایی این الگوها میتواند به شما در حفاظت از داراییهایتان کمک کند. به طور کلی، سه ویژگی کلیدی که میتوان برای طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال برشمرد به شرح زیر هستند:
- استفاده از رسانههای اجتماعی: شبکههای اجتماعی نظیر دیسکورد، تلگرام، ردیت و ایکس نقش کلیدی را در اجرای طرح پامپ و دامپ ایفا میکنند. مجریان این طرحها غالباً در گروههای خصوصی و نیمهخصوصی فعال هستند و تلاش میکنند تا با ایجاد جوی هیجانی، کاربران بیشتری را به خرید یک ارز دیجیتال مشخص ترغیب کنند. البته گاهاً اینفلوئنسرها نیز در ازای دریافت مبلغی در چنین طرحی مشارکت کرده و به تبلیغ گسترده ارز دیجیتال هدف کمک میکنند.
- هدف گرفتن رمزارزها کمارزش: کلاهبردارانی که به سمت طرح پامپ و دامپ حرکت میکنند، معمولاً به سراغ انتخاب رمزارزهایی میروند که دارای مارکتکپ پایین بوده و حجم معاملات بسیار محدودی دارند. با توجه به اینکه هرچه حجم معاملات یک رمزارز کمتر باشد، روند دستکاری قیمت آن سادهتر خواهد شد؛ در نتیجه میتوان با خرید سنگین، قیمت آن را به شکل مصنوعی افزایش داد.
- زمانبندی کوتاه برای کسب سود: سرعت اجرای بالا را باید یکی از اصلیترین ویژگیهای طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال به شمار آورد. همه چیز معمولاً در عرض چند ساعت یا نهایتاً ۱ الی ۲ روز جمع خواهد شد! این بازه زمانی کوتاه، فرصت تحلیل، واکنش و خروج به موقع را از قربانیان سلب میکند.
نحوه اجرای طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال
طرح پامپ و دامپ در بازار رمزارزها دارای روند برنامهریزیشده و مشخصی بوده که هدف اصلی آن کسب سود از طریق فریب تریدرهای ناآگاه است. در یک طرح پامپ و دامپ با ۴ مرحله مواجه هستیم:
|
۱ |
انتخاب توکن |
در قدم اول کلاهبرداران به سراغ انتخاب یک توکن کمارزش با حجم معاملات پایین میروند. نبود نظارت کافی از یکسو و حجم پایین معاملات، امکان دستکاری قیمتی را راحتتر میکند. |
|
۲ |
تبلیغات و انتشار شایعات |
با استفاده از شبکههای اجتماعی، شایعات مثبتی را پیرامون رمزارز مورد نظر منتشر میکنند؛ شایعاتی که کاملاً بیاساس بوده و هدف آنها صرفاً ایجاد موجی از هیجان در بازار این رمزارز است. |
|
۳ |
افزایش ناگهانی قیمت |
با ورود سرمایهگذاران جدید به بازار این رمزارز، سرعت رشد قیمتی افزایش پیدا میکند و همین رشد قیمتی موجود تشدید احساس فومو(ترس از دست دادن) در سایر تریدرها شده و آنها را به خرید این رمزارز ترغیب میکند. |
|
۴ |
خروج کلاهبرداران |
در مرحله آخر و زمانی که قیمت رمزارز به سقف مورد تأیید کلاهبردران رسید، این مجریان طرح پامپ و دامپ با فروش گسترده این رمزارز از بازار آن خارج شده و سقوط قیمتی شدیدی را در بازار این ارز دیجیتال رقم میزنند. |
در یک کلام، طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال با کمک شبکههای اجتماعی، اینفلوئنسرها، ایجاد حس از دست دادن و تحریک کاربران اجرا میشود و تمامی این عوامل در کلیه طرحهای پامپ و دامپ رعایت میشوند.
دلایل رایج بودن طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال
دلایل مختلفی وجود دارد که بازار رمزارزها را به بستری مساعد برای اجرای طرحهای پامپ و دامپ تبدیل کرده است. این دلایل عبارتند از:
- نوسانات ذاتی قیمت در بازار رمزارزها: بازار رمزارزها را به نوسانات قیمتی آن میشناسند؛ این نوسانات قیمتی بستری را فراهم کرده تا کلاهبردران بتوانند به راحتی با انجام دستکاریهایی در حجم معاملات، موج خرید و فروش ایجاد و بر قیمت رمزارزها تأثیر بگذارند.
- نبود قوانین سختگیرانه و نظارت: برخلاف بازارهای مالی سنتی، بازار رمزارزها به دلیل ماهیت غیرمتمرکز خود، همچنان به دور از قوانین و چارچوبهای نظارتی قدرتمند قرار دارد. این فقدان نظارتی موجب شده تا کلاهبرداران با خیال راحت در این فضا فعالیت کرده و با اجرای طرحهایی مثل پامپ و دامپ به سایر تریدرها ضرر برسانند.
- دسترسی راحت به ابزارهای تبلیغات آنلاین: افزایش استفاده از شبکههای اجتماعی در کشورهای مختلف موجب شده تا انجام تبلیغات گسترده و هدفمند به راحتی و بدون صرف هزینههای کلان، انجام گیرد. تجربه ثابت کرده که بسیاری از کاربران تحت تأثیر مطالب منتشر شده در شبکههای اجتماعی قرار میگیرند و در نتیجه با کمی شایعه میتوان توجه آنها را به سمت یک پروژه رمزارزی جلب کرد.
- ماهیت غیرمتمرکز فضای رمزارزها: ساختار غیرمتمرکز فناوری بلاکچین موجب شده تا امکان انجام تراکنشها به صورت ناشناس فراهم شود و همین سطح از ناشناس بودن مانع از پیگیری سریع عاملان طرحهای پامپ و دامپ در ارز دیجیتال میشود؛ در نتیجه کلاهبرداران بدون داشتن ترسی از بابت شناسایی شدن، به کارهای مجرمانه خود در این فضا ادامه میدهند.
بررسی نمونههای معروف از طرح پامپ و دامپ در بازارهای مالی
یکی از معروفترین پرونده های موجود درباره پامپ و دامپ در بازار سهام به ماجرای جردن بلفورت مربوط میشود که در دهه ۹۰ میلادی از طریق کمپانی Stratton Oakmont اقدام به دستکاری قیمت سهام پنیاستاکها میکرد. این ماجرا که در فیلم معروف «The Wolf of Wall Street» به تصویر کشیده شده، نمونه بارز سوءاستفاده بروکرها برای سودجوییهای شخصی است.
در بازار کریپتو نیز میتوان به ماجرای Viacoin در صرافی بایننس اشاره کرد. در سال ۲۰۱۸ بود که با هماهنگی گروههای تلگرامی، قیمت این رمزارز به شکل غیرواقعی تا ۳۰۰ درصد افزایش یافت؛ اما ناگهان به دلیل مواجهه با فروش گسترده، سقوط قیمتی بسیار شدیدی را تجربه کرد؛ این موضوع در پروژه SaveDroid نیز مجدداً تکرار شد که ضرر زیادی را به معاملهگران تحمیل کرد.
نشانهها و علائم هشداردهنده طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال
تسلط بر نشانههای طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال به معاملهگران کمک میکند تا از سرمایه خود در برابر ضررهای بزرگ مالی محافظت کنند ؛یکی از کلیدیترین نشانهها در اجرای چنین طرحی، افزایش ناگهانی قیمت بدون وجود دلیل بنیادی موجه است. کارشناسان صرافی گرینموج معتقدند که اگر با رمزارزی مواجه هستید که قیمت آن به صورت ناگهانی بالا رفته و هیچگونه اخباری درباره تغییرات مهم فنی درباره آن وجود ندارد، احتمالاً با طرح پامپ و دامپ مواجه هستید.
- اگر به دنبال حفظ امنیت و جلوگیری از کلاهبرداری در صرافی های ارز دیجیتال هستید به بلاگ ما مراجعه کنید.
قبل از انجام سرمایهگذاری در فضای کریپتو باید تحقیقات جامعی درباره سطح اعتبار پروژه مورد نظر انجام دهید؛ تجربه نشان داده که در اجرای طرحهای پامپ و دامپ به سراغ انتخاب رمزارزهایی میروند که فاقد اطلاعات شفاف درباره نقشه راه و تیم توسعهدهنده هستند. توجه کنید که غالباً تا قبل از اجرای طرح پامپ و دامپ، خبری از رمزارز موردنظر نیست؛ اما به یکباره تبلیغات گستردهای پیرامون آن شبکههای اجتماعی را پر میکند.
معمولاً تبلیغات و حمایت از یک کوین در طرح پامپ و دامپ از سوی حسابهای کاربری ناشناس یا حتی رباتهایی صورت میگیرد که هیچگونه سابقه و اعتبار مشخصی ندارند. در پیامها و پستهای به اشتراک گذاشته شده این حسابهای ناشناس نیز عمده توجه بر ایجاد حس فوریت برای خرید بوده و میتوان در پیام آنها عباراتی نظیر «فرصت محدود است» یا «همین الان بخرید» را مشاهده کرد.
نکات کاربردی برای فرار از تله های پامپ و دامپ در بازار کریپتو
تا اینجای کار متوجه شدیم که طرحهای پامپ و دامپ همواره مهمان بازار کریپتو بوده و باقی خواهند ماند؛ اما میتوان با انجام چند کار ساده سرمایه خود را از خطرات چنین طرحهای کلاهبردارانهای مصون نگه داشت؛ این قدمهای کلیدی به شرح زیر هستند:
- انجام تحقیقات کامل درباره پروژه موردنظر: قبل از انجام سرمایهگذاری حتماً مطالعاتی درباره اعضای تیم توسعهدهنده، اهداف پروژه، سابقه و نقشه راه آن انجام دهید.
- عدم تبعیت از توصیههای ارائه شده از سوی کاربران ناشناس در شبکههای اجتماعی: هیچگاه چشم بسته توصیهها و تبلیغات اغراقآمیز منتشر شده در شبکههای اجتماعی را قبول نکنید.
- بررسی دادههای کلیدی پروژه: توجه به حجم معاملات، وایتپیپر پروژه و مواردی از این دست میتواند اطلاعات ارزندهای را در زمینه ارزیابی ادعاهای منتشر شده پیرامون آن در اختیارتان قرار دهد.
- عدم تمرکز سرمایه بر یک رمزارز: تجار موفق همواره توصیه میکنند که تمامی تخممرغها را در یک سبد نگذارید! تنوعبخشی به داراییهای موجود در سبدسرمایهگذاری از اصول اولیه مدیریت ریسک در فضای کریپتو است و توصیه میکنیم که همواره سرمایه خود را میان چند پروژه معتبر تقسیم کنید تا دامنه ضررهای احتمالی کاهش پیدا کند.
قوانین و مقررات وضعشده برای مقابله با طرحهای پامپ و دامپ
مدتی است که نهادهای نظارتی در کشورهای مختلف در تلاش هستند تا با وضع قوانین مناسب، از سرمایه معاملهگران در برابر طرحهای کلاهبردارانه رایج در فضای کریپتو محافظت کنند؛ به عنوان مثال، سازمان رفتار مالی انگلستان (FCA) در سال ۲۰۲۳، مقررات جالبی را درباره نحوه تبلیغات داراییهای رمزارزی وضع کرد. براساس این قانون، تبلیغات رمزارزها فقط از سوی شرکتهای تحت نظارت FCA مجاز است.
این اقدام میتواند موجب کاهش قابل توجه تبلیغات گمراهکننده و مؤثر در طرحهای پامپ و دامپ در ارز دیجیتال شود. کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) نیز با افزایش نظارات بر فعالیت بازارهای رمزارزی، تبلیغات غیرمجاز را ممنوع اعلام کرده است. با این حال باید توجه داشت که در بسیاری از کشورها همچنان با خلاء قانونی مواجه هستیم و فعلاً قوانین جامعی در سطح جهانی برای مقابله با طرح پامپ و دامپ در ارز دیجیتال وجود ندارد.
طرح پامپ و دامپ؛ آفتی در فضای کریپتو برای بلعیدن سرمایه شما!
طرح پامپ و دامپ را باید یکی از خطرناکترین شیوههای کلاهبرداری رایج در فضای کریپتو معرفی کرد که میتواند ضربه سهمگینی به سرمایه شما وارد کند. دقت در انتخاب پروژهها برای سرمایهگذاری و انجام تحقیقات کافی پیرامون آنها، بهترین راهحل موجود برای مقابله با طرحهای پامپ و دامپ در ارز دیجیتال است. متاسفانه بازار رمزارزها به دلیل ماهیت غیرمتمرکز خود به بستری ایدهآل برای اجرای چنین طرحهایی تبدیل شده که این مسئله لزوم آموزش مستمر درباره شیوههای متعدد کلاهبرداری در فضای کریپتو را میطلبد.
ناگفته نماند که مطالب فوق برداشتی از گزارشاتی بود که صرافی گرینموج پیرامون مفهوم پامپ و دامپ منتشر کرده است.
